1. Ulusal İslam Felsefesi Sempozyumu: İskenderiye’den Bağdat’a
İstanbul Üniversitesi Felsefe Bölümü öncülüğünde düzenlenen 1. Ulusal İslam Felsefesi Sempozyumu, 26-27 Ekim 2026 tarihlerinde İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Kurul Odası’nda gerçekleştirilecektir.
Akademik bir disiplin olarak Türkiye’de köklü bir geçmişe sahip olan İslam felsefesi araştırmaları, felsefe bölümleri ve ilahiyat fakülteleri bünyesinde zengin bir üretime imza atmaktadır. Ancak alanın tarihi ve problemleri bağlamında odaklanan, periyodik bir ulusal sempozyum ihtiyacından hareketle hayata geçirilen bu etkinlik serisi; her yıl Ekim ayının son haftasında farklı bir tema ile araştırmacıları bir araya getirmeyi hedeflemektedir.
Sempozyum dizisinin bu ilk buluşması, "İskenderiye’den Bağdat’a: Geç Antik Felsefenin İslam Dünyasına İntikali ve Yorumlanışı" başlığıyla, antik mirasın İslam düşüncesindeki oluşum ve gelişim süreçlerini çok yönlü bir biçimde ele alacaktır.
Sempozyum Programı
1. GÜN: 26 EKİM 2026 PAZARTESİ
- 09.30 - 10.00: Kayıt
- 10.00 - 10.30: Açılış
1. OTURUM: İNTİKALİN KANALLARI, ÇERÇEVESİ VE METODOLOJİSİ (10.30 - 12.30)
Oturum Başkanı: M. Cüneyt Kaya
- Halid Metin Yolcu: "İskenderiye’den Bağdat’a": İntikal Araştırmalarında Nereden Nereye Gidildi?
- Ferruh Özpilavcı: Geç Antikçağ İskenderiye Şerh Geleneğinden İslam Dünyasına Prolegomena Metodolojisi: "Sekiz Başlık" (er-Ruûsü's-semâniye) Üzerine Bir Araştırma
- İbrahim Halil Üçer: İntikalin Mantığı: İskenderci İlâhi Güç ve Quaestio 2.3'ün İslam Felsefesindeki Alımlanışı Üzerinden Bir Değerlendirme
- Salih Doğu: Tabiatı İtibarıyla Medenî Olan Kimdir? Tevârüsün Siyasi Kavramları
12.30 - 13.30: Öğle Arası
2. OTURUM: İNTİKAL EDEN MANTIK GELENEĞİ VE ALIMLANIŞI (13.30 - 15.00)
Oturum Başkanı: Ali Durusoy
- Alaattin Tekin: Süryani Mantık Geleneğinde "Kısaltılmış Organon" ve "Tam Organon" Tartışmasının Yeniden Değerlendirilmesi
- Fatma Karaismail: İskender Afrodisî'nin Fî in'ikâsi'l-mukaddimât'ının İslam Mantığında Alımlanışı
- Kübra Oğuz: İskenderiye'den Bağdat'a Aristoteles Mantığının Aktarımı: Ammonius ve Fârâbî'nin Peri Hermeneias Şerhlerinde Mühmel Önermeler Problemi
15.00 - 15.15: Ara
3. OTURUM: TEORİK VE PRATİK FELSEFEDE KESİNLİK (15.15 - 16.45)
Oturum Başkanı: Hatice Toksöz
- Cemallettin Ergün: Akribologiadan İstiksâya: Teorik Bilimlerde Tamlık ve Kesinlik
- Rıza Tevfik Kalyoncu: Fârâbî'nin Antisthenes Eleştirisi: Tanım, İkinci Ma'kûller ve Sonsuz Gerileme Problemi
- Hümeyra Özturan: Boulēden Reviyyeye: Antik Yunan'dan İslam Dünyasına "Tikeller Hakkında Düşünmek"
16.45 - 17.00: Ara
4. OTURUM: KOZMOLOJİ, ZAMAN VE ÂLEMİN EZELİLİĞİ TARTIŞMALARI (17.00 - 18.30)
Oturum Başkanı: Yasin Ramazan Başaran
- Hilal Altındağ: Âlemin Ezeliliği Meselesinde Philoponus'a Yönelik Geç Dönem Yeni-Platoncu Eleştirilerin İslam Felsefesindeki Devamı: Fârâbî Örneği
- Yusuf Arıkaner: Proklos'un Âlemin Kıdemine Dair Delillerinin Eş'arî Kelâmındaki Yansımaları: Eleştiriler ve Aktarım Kanalları
- Nurettin Yakışan: Zaman ve Yaratılış Probleminde Geç Antik Miras: Aristotelesçi Ezelilik ve Platoncu Hudûs Arasında Mîr Dâmâd'ın "Dehrî Hudûs" Sentezi
2. GÜN: 27 EKİM 2026 SALI
5. OTURUM: TİP VE MÜZİK (10.00 - 12.00)
Oturum Başkanı: İlhan Kutluer
- Mustakim Arıcı: "Sanat Uzun, Ömür Kısa": Aforizmalar'ın Arapça Şerhleri Bağlamında Klasik Tıbbın Bilimselliği Sorunu
- Feyza Nalcı İpekyüz: Geç Antik Felsefe ve Tıp Mirasının Alımlanışı: Ali b. Rıdvân'ın Makâle fî şerefi't-tıbb'ında İntikal, Şerh ve Yöntem Eleştirisi
- Ahmet Göksu & Musab Ensar Ertürk: Azher ile Asahh Arasında: Antik Felsefe ve Tıpta Re'îs Uzuv Tartışmasının İbn Sînâ'da Yeniden Tertibi
- Esat Burak Şaman: Yunancadan Arapçaya Müzik Teorisinin Peşinde
12.00 - 13.00: Öğle Arası
6. OTURUM: İBN SÎNÂ'NIN NEFS TEORİSİ VE KAYNAKLARI (13.00 - 14.30)
Oturum Başkanı: Sümeyye Parıldar
- Aliye Güler: İbn Sînâ'nın Masasındaki Peri Psykhês Şerhleri: eş-Şifâ: en-Nefs'in Kaynakları Üzerine Bir İnceleme
- Kübra Şenel: Ruhun Etkinliği ile İdrakin Edilgenliği Arasında: Aristoteles, Şârihler ve İbn Sînâ
- Beheşti Zehra Kubilay Ay: Epistrepheden "Zatî Şuur"a: Geç Antikçağ Şârihlerinin Mirasından İbn Sînâ'nın Nefs Metafiziğine Özbilincin İnşası
7. OTURUM: İNTİKALİN DOĞA FELSEFESİNDEKİ YANSIMALARI (14.45 - 16.15)
Oturum Başkanı: İshak Arslan
- Kübra Bilgin Tiryaki: Geç Antikiteden İslam Felsefesine İsti'dâd Kavramının Kökenleri ve Gelişimi
- Sümeyye Aydın Kots: Geç Antik Felsefeden İbn Sînâ'ya Cevher ve Araz Tartışmasının Süreklilik ve Dönüşümü
- Furkan Soylu: Aristoteles'in Fizik'inin İslam Dünyasında Erken Alımlanışı: Bağdat Aristotelesçilerinin Hareket Okuması
16.15 - 16.30: Ara
8. OTURUM: DOĞUMUNUN 900. YILI MÜNASEBETİYLE İBN RÜŞD ÖZEL OTURUMU (16.30 - 18.30)
Oturum Başkanı: Muhittin Macit
- Ali Tekin: İbn Rüşd'ün Porphyrios'un Isagoci'sini Şerhinin Anlamı
- Harun Takcı: Mantık Metinleri Bağlamında İbn Rüşd ve Antik Şârihler
- İlyas Altuner: İbn Rüşd'ün Lambda Tefsiri'nde Themistios'u Alımlama Tarzı
- Abdürrezzak Sevindik: İbn Rüşd'ün Lambda Tefsiri'nde İskender Afrodisî'nin Yeni-Platoncu Şârihler Karşısında Konumlandırılması
Sempozyumumuza konuyla ilgilenen tüm araştırmacılarımız ve öğrencilerimiz davetlidir.